Homo sapiens to dziwne stworzenie. Niszczy matkę Ziemię, i po jej całkowitym zniszczeniu zamierza z niej uciec. Taką ma naturę – chce przekraczać granice, które wydają się być nieprzekraczalne. Nazywa się to postępem technologicznym. A może jest to choroba ludzkiego umysłu? No ale jeżeli człowiek chce uciec, to dokąd?
Na pierwszym planie rozważań znajdują się najbliższe planety, bliżej Słońca Merkury i Wenus, a po orbicie dalszej niż ziemska krąży Mars. Zacznijmy od Merkurego. Jest to mała planeta pokryta diamentami powstałymi w wysokiej temperaturze i pod wysokim ciśnieniem w wyniku uderzeń asteroid i komet. Czy to to właśnie zachęca do przeniesienia się na diamentową planetę? Odradzam choćby ze względu na temperaturę, jaka panuje na powierzchni Merkurego – w dzień jest do +426oC, a w nocy temperatura spada do -183oC. Merkury krąży stanowczo za blisko Słońca.
Ale badania budowy wewnętrznej tej małej planety sugerują, że nie zawsze tak było. Prawdopodobnie początkowo Merkury był znacznie większy i krążył daleko poza obecną orbitą Ziemi, na co wskazują trzy obserwacje. Pierwsza, to niezwykle duże jądro jak na tak małą planetę. Druga, to całkowite porycie Merkurego wielkim kraterami o średnicy dochodzącej do 1,5 km. Trzecia dotyczy obecności lekkich pierwiastków, które nie powstają w bliskiej odległości od Słońca. Istnieje hipoteza sugerująca, że Merkury krążył początkowo na orbicie zbliżonej do obecnej orbity Marsa, ale długie silne bombardowanie licznymi dużymi asteroidami zdarło z Merkurego większą część jego zewnętrznej skorupy. Tracąc swoją masę Merkury został ściągnięty siłą grawitacji Słońca bliżej naszej gwiazdy.
No to może Wenus – „bliźniacza siostra” Ziemi. Ma wielkość i budowę skalistą podobną do Ziemi i od czasu do czasu zbliża się do niej na odległość zaledwie 40 mln kilometrów; damy radę. Poza tym zachęcająco mocno świeci na nocnym niebie, czasem jako jedyny obok księżyca świecący obiekt na bezgwiezdnym niebie. Nie można zabłądzić mknąc przez układ słoneczny. Podczas nowiu, w „bezksiężycowe” noce bardzo jasno świecąca Wenus od razu przyciąga nasze oczy. Wenus przyciągała oczy już starożytnych mezoamerykańskich Majów, którzy nie tylko czcili tę planetę, ale znali ją na tyle dobrze, że w oparciu o jej ruch opracowali swój kalendarz religijny.
Wenus to planeta wyjątkowa, bo obraca się przeciwnie niż pozostałe planety układu słonecznego, i dlatego pozorny ruch Słońca oglądanego z jej powierzchni odbywa się z zachodu na wschód („do tyłu”). Wenus szybciej okrąża Słońce niż obraca się wokół własnej osi. Obroty własne planety są tak powolne, że wenusjańska doba trwa 243 ziemskich dób, i jest dłuższa nawet od wenusjańskiego roku, który trwa 225 ziemskich dób. Brak jej też księżyca stabilizującego obroty i chybotanie.
No i warunki fizykochemiczne na Wenus są nawet bardziej zniechęcające niż na Merkurym; temperatura osiąga do 480oC. Bardzo gęsta atmosfera z dominacją dwutlenku węgla stwarza ciśnienie ponad 90 razy większe niż na powierzchni Ziemi oraz nie pozwala na ochłodzenie się planety. Poza tym otoczka z kwasu siarkowego nie dopuszcza do jej powierzchni światła słonecznego. Powierzchnia Wenus pozostaje niewidoczna, ale sondy kosmiczne pozwoliły na przesłanie jej obrazu, i okazało się, że po jej uformowaniu się były tam oceany i mógł panować klimat umiarkowany. Ale współcześnie warunki do biologicznego życia można by znaleźć w lokalnych partiach wenusjańskich chmur. Dlaczego nie spróbować? No to żegnajcie amatorzy ucieczki, tylko weźcie ze sobą duże zapasy żywności.
Zostaje jeszcze Mars, który też kiedyś miał wodę powierzchniową i atmosferę. Ta czerwona (zardzewiała od dużej ilości żelaza) planeta wydaje się być najlepiej poznana i jest w zasięgu możliwości człowieka. Badania geologiczne, które były prowadzone przez marsjańskie łaziki wydają się dowodzić, że w bardzo odległej przeszłości (ok. 3-4 mld lat temu) na Marsie był rzeki, jeziora i być może ocean. Jeżeli tak, to klimat marsjański musiał być wtedy dużo cieplejszy (ciepło z wnętrza planety), a atmosfera gęściejsza. W miarę schładzania się klimatu, marsjańska atmosfera stawała się coraz rzadsza, a malejąca grawitacja sprzyjała wyparowaniu wody w przestrzeń kosmiczną. Istnieją sugestie, że później na drodze sublimacji mogła wyparować również zamrożona powierzchniowa woda.
Nie mniej duże ilości zamrożonej wody odkryto wokół biegunów Marsa oraz pod warstwą marsjańskiego piachu. Duże zapasy wody na Marsie są jednak jeszcze prawdopodobnie we wnętrzu planety. Głębokie odwierty Homo sapiens umie robić. Tworząc satelitarny układ luster oraz montując panele słoneczne, można będzie też roztopić lód powierzchniowy i sprawić, że na Marsie popłyną rzeki. Nie popłyną, bo na powierzchni Marsa jest zaledwie śladowe ciśnienie atmosferyczne i bardzo słaba grawitacja, to ciekła woda wyparuje. Wymagane będą zbiorniki doraźnie magazynujące wodę.
Panele słoneczne powinny nowym Marsjanom dostarczyć wystarczająco dużo energii do rozwijania nowych technologii budowania nowego przemysłu oraz wyhodowania nowego człowieka. Słaba grawitacja pozwoli mu łatwo przemieszczać się skokami bez dużego wysiłku. Ziemskie kangury udowodniły, że jest to świetny sposób na pokonywanie nawet dużych odległości. Udowodnili to również astronauci wizytujący Księżyc.
Kiedy ciekłe wcześniej jądro planety wystygło (z upływem czasu wnętrza planet się ochładzają) i przestało się poruszać jakieś 3 mld lat temu, Mars utracił chroniące go wcześniej pole magnetyczne. Pod działaniem wiatru promieniowania słonecznego chroniąca planetę atmosfera wyparowała (a z nią woda). Teraz atmosfera na Marsie jest nie tylko bardzo rzadka, ale także pozbawiona tlenu, a zawiera dwutlenek węgla. Jeżeli jednak będzie ciekła woda, posadzi się rośliny, a te korzystając z dwutlenku węgla i wody, w wyniku fotosyntezy dadzą nie tylko pożywienie, ale także tlen. Dwutlenek węgla może okazać się też źródłem brakującego tlenu. Jeżeli potrafią to robić rośliny marsjańscy osadnicy też to potrafią.
Tylko że na Marsie w nocy jest niesamowicie zimno – nawet do -140oC. No to wybuduje się szklarnie, które również zatrzymają tlen. Połączone ze szklarniami przestrzenie mieszkalne trzeba będzie odpowiednio przygotować, bo promieniowanie kosmiczne na planecie jest zabójcze. Wyjście na zewnątrz tylko w skafandrach kosmicznych, ale to zostało już przećwiczone na Księżycu. Tylko jak te pomieszczenia ogrzać? Od tego będą panele słoneczne, a jezeli wnętrze Marsa jest jeszcze wystarczająco ciepłe, wykorzysta się przećwiczoną na Ziemi technologię geotermalną.
W podsumowaniu marsjańskich wizji Homo sapiens należy wspomnieć o planach terraformowania (upodobniania do Ziemi) tej planety. Wizjonerom życzmy powodzenia, tylko że to może potrwać tysiące lat. Ale kto ludziom pokroju Elona Muska zabroni? Sam E. Musk też się tam wybiera. Szerokiej drogi. I nie wracaj.
Co takiego jeszcze, poza ucieczką z Ziemi, pcha Homo sapiens na Marsa? Oczywiście zasoby surowcowe; ziemskie wkrótce wyczerpią się. To akurat rozumiem. Jest jeszcze jedna przyczyna tak wielkiego zainteresowania czerwoną planetą. Szukamy śladów życia poza Ziemią, a Mars akurat do tego bardzo się nadaje; znajduje się w strefie dogodnej dla dawnego życia najbliżej Ziemi. Entuzjaści wyprawy na Marsa wysunęli nawet hipotezę, że życie w swojej najprostszej bakteryjnej formie mogło przyjść na Ziemię właśnie stamtąd. Kiedy miliardy lat temu Mars uległ kosmicznej katastrofie (ślady kosmicznego bombardowania na to wskazują) biologiczne życie dostało się na Ziemię w lodowych meteorytach. Wraca koncepcja panspermii.
Nie jest to jedyna koncepcja związana z Marsem. Badając zdjęcia powierzchni tej planety, niektórzy zwolennicy marsjańskiego pochodzenia życia dopatrują się skalistych tworów wykonanych przez inteligentne istoty. Więcej; wysuwają domniemanie, że inteligentni Marsjanie zasiedlili Ziemię dając początek populacji ziemian. Ludzka wyobraźnia, podobnie jak ludzkie dążenia, nie zna granic.
No to puśćmy wodze fantazji jeszcze dalej, dalej od ziemi i dalej w przyszłość. Ponieważ nasze młode jeszcze Słońce cały czas będzie się nadal rozgrzewać i powiększać swoją średnicę za ponad 5 mld lat pochłonie Ziemię i pozostałe skaliste planety. Wtedy futuryści upatrują miejsca dla biologicznego życia na Tytanie – największym księżycu Saturna. Szerokiej (i długiej) drogi życzę.
PS
Do pierwotnie dwóch ekonomicznych potęg penetrujących sondami i łazikami Marsa, dołączyły połączone zespoły europejskie, Zjednoczone Emiraty Arabskie oraz Chiny. Zjednoczone Emiraty Arabskie mają wizję budowy marsjańskiego miasta. Chiny i USA są zainteresowane przede wszystkim mineralnymi zasobami czerwonej planety, jak równie błądzących blisko Ziemi planetoid. Czy w przypadku ciał niebieskich będzie się odbywało zawłaszczanie, tak jak to się stało na Ziemi. Czy przygotujemy międzynarodowe legislacje w tym zakresie, i czy będą one przestrzegane? Wiemy, że na Ziemi jakże często to się nie udaje.
My zostańmy jednak na Ziemi. Doceńmy szczęście, że nasza planeta znalazła się w najlepszym dla biologicznego życia miejscu w układzie słonecznym, a być może i we Wszechświecie. Nie wyrywajmy z Ziemi swoich korzeni. Zamiast podbijać kosmos poświęćmy wiedzę i pieniądze na ratowanie Matki Ziemi. Tylko, że to nie jest po drodze decydentom.